‘Die gees agter die spiere’ spreek tot ’n wye gehoor
’n Mens se jeugdrome kan verander, of jy kan later selfs besef daar is ’n ander aspek aan jou droom wat jy eerder wil uitleef. Pleks om self prestasies op die sportveld na te jaag, het dr. Henning Gericke besef hy wil inderwaarheid ander help om groot hoogtes te bereik en persoonlik te groei.
Die gees agter die spiere vertel die verhaal van ’n sportsielkundige wat op sy dag goed genoeg was om op die wêreldverhoog as naelloper mee te ding, maar uiteindelik ander gehelp het om hul drome te verwesenlik. Of om teleurstellings en terugslae te oorkom, want dit is immers deel van ’n pad na sukses.
Henning het te kampe gehad met ’n persoonlike uitdaging tydens die verfilming van die dokumentêr, wat nog meer diepte verleen aan die boodskap van hoop wat dit oordra. Dit sluit ook eerlike en openhartige onderhoude met sportlui soos Cameron van der Burgh, Marcell Coetzee en Os du Randt in.
Vrae vir Pierre Malan, regisseur
Die idee vir Die gees agter die spiere kom nie uit sportgeledere nie, maar van iemand wat eintlik fanaties is oor oudhede. Vertel meer.
Ek het eintlik van dr. Henning Gericke gehoor deur Natie Ferreira (vervaardiger van die prent), wat ek leer ken het terwyl ek sy program Fanaties verfilm het. Natie het my vertel van Henning se lewensverhaal, en wat my onmiddellik aangegryp het, was dat hy self ’n talentvolle atleet was wat vir die Olimpiese Spele gekwalifiseer het, maar weens apartheid nooit die geleentheid gekry het om daardie droom uit te leef nie.
Maar dit was nie net sy eie storie wat my nuuskierig gemaak het nie. Natie het ook vertel van Henning se besondere vermoë om die beste in mense na vore te bring. Hier was iemand wat sy eie droom verloor het, maar daarna sy lewe daaraan gewy het om ander mense te help om hulle s’n te bereik.
Ek wou hom ontmoet, en ons het by Loftus Versfeld (bekende rugbystadion in Pretoria) gaan koffie drink. Wat my opgeval het, was hoe maklik hy toegang gehad het tot hierdie wêreld agter die skerms van professionele sport. Oral waar ons gekom het, was daar mense wat hom geken het en stories gehad het om te vertel. Dit het gevoel asof ek skielik toegang kry tot ’n wêreld wat die meeste mense nooit sien nie.
Toe het ek besef hierdie is nie eintlik ’n storie oor sport nie. Dit is ’n storie oor die menslike gees, oor terugslae, oor tweede kanse en oor iemand wat ’n buitengewone invloed op ander mense se lewens gehad het. Dit was vir my die begin van Die gees agter die spiere.
Gedurende die verfilming is dr. Henning Gericke se vrou, Hennelie, met Guillain-Barré-sindroom gediagnoseer. Hoe het dit die dokumentêr verander?
Dit het die dokumentêr op ’n baie diep en persoonlike vlak verander. Aanvanklik het ons gefokus op Henning se werk met top-sportlui en hoe hy mense help om uitdagings te oorkom. Toe Hennelie met Guillain-Barré-sindroom gediagnoseer is, het ons skielik gesien hoe die temas van die dokumentêr in Henning se eie lewe uitspeel.
Hier was iemand wat vir jare ander mense gehelp het om deur moeilike tye te kom, en nou moes hy self een van die grootste uitdagings van sy lewe hanteer. In baie opsigte is die beginsels waaroor hy altyd gepraat het, nou in sy eie lewe getoets. Dit het die dokumentêr meer menslik gemaak en gewys dat niemand vrygestel is van swaarkry nie, selfs nie die mense wat ander help om dit te verwerk nie.
Waar het jy jou reis as dokumentêre filmmaker begin? En wat beteken Die gees agter die spiere vir jou?
Ek dink my reis as dokumentêre filmmaker het eintlik begin lank voordat ek ooit ’n kamera opgetel het. Toe ek nog in ’n boekwinkel gewerk het, het ek besef hoe ongelooflik interessant gewone mense se stories kan wees. Mense het ingestap om boeke te koop, maar agter elkeen was daar ’n lewe vol ervarings, uitdagings en unieke stories.
Later, toe ek aan my eerste reisprogram vir SABC 2 gewerk het, het dit daardie besef net versterk. Oral waar ons gegaan het, het ons mense ontmoet wie se lewens net so interessant was soos enige karakter in ’n rolprent. Dit het my laat besef dat die beste stories dikwels nie uit iemand se verbeelding kom nie, maar uit die werklike lewe.
Dit is wat my na dokumentêre films trek. Ek wil stories vertel van regte mense wat regte dinge beleef het. Vir my is Die gees agter die spiere presies so ’n storie. Op die oppervlak gaan dit oor sport, maar eintlik gaan dit oor mense, oor terugslae, oor hoop en oor die vermoë om aan te hou wanneer die lewe jou toets.
Die gees agter die spiere fokus op die taai wêreld van sport, die betrokkenheid van ’n sogenaamde “kopdokter” by sportmense se voorbereiding. Soms sien mens die trane vlak lê in die mans se oë. Vertel van die aspek van genesing.
Een van die verrassings tydens die verfilming was hoe eerlik die deelnemers was. Ons sien sportsterre dikwels as sterk en onbreekbaar, maar baie van hulle het openlik gepraat oor hul vrese, teleurstellings en uitdagings.
Wat my opgeval het, is dat genesing nie in die dokumentêr as iets dramaties uitgebeeld word nie. Dit gebeur dikwels wanneer mense eerlik raak oor hul seerkry en hul menslikheid aanvaar. Die film wys dat selfs die sterkste mense soms hulp nodig het, en dat daar baie krag daarin lê om dit te erken.
Humor speel ook ’n rol wanneer daar met die mens se gees gewerk word. Hoe pas Leon Schuster by die storie in?
Leon bring ’n unieke perspektief na die dokumentêr. Mense ken hom as iemand wat Suid-Afrikaners al vir dekades laat lag, maar in die film maak hy ook oop oor moeilike tye in sy eie lewe en die rol wat Henning daarin gespeel het. Henning was vir baie jare iemand by wie hy raad en ondersteuning kon kry.
Wat interessant is, is dat die invloed ook in die ander rigting gewerk het. Leon vertel hoe hy en Henning saam gewerk het om humor as hulpmiddel te gebruik toe die Springbok-span deur ’n moeilike tyd gegaan het. Humor het gehelp om spanning te breek, mense nader aan mekaar te bring en weer ’n gevoel van eenheid in die groep te skep. Dit is ’n goeie voorbeeld van hoe iets so eenvoudig soos lag soms ’n groot verskil kan maak.
Enigiets anders wat jy met die kykers wil deel?
Ek hoop mense besef dat hierdie nie net ’n dokumentêr vir sportliefhebbers is nie. Die temas in die film is universeel. Dit gaan oor drome, terugslae, groei en die mense wat ons help om die beste weergawe van onsself te word.
As kykers wegstap met ’n bietjie meer hoop, of dalk ’n nuwe waardering vir die mense wat hulle deur moeilike tye help dra, dan het die film sy werk gedoen.